Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Θεός’

Ξεκινάω λέγοντας ότι την ηθική και τις σχετικές αξίες της τα θέτουμε εμείς, δεν υπάρχουν πριν από εμάς ως αντικειμενική πραγματικότητα και για αυτό δεν αποδεικνύονται λογικά, όπως κάποιοι a priori νόμοι της φύσης και του σύμπαντος (πχ ο νόμος της θερμοδυναμικής). Πριν τον άνθρωπο δεν υπήρχε ούτε ηθική, ούτε αξίες, ούτε κάποιο νόημα σε αυτές.

Μπορεί κάποιος να υποστηρίζει ότι είναι προτιμότερο να υπάρχει κοινωνική συμβίωση και κοινωνία με ένα ηθικό σύστημα που να στηρίζεται σε μια μεταφυσική αρχή που τίθεται στους ανθρώπους ως a priori αληθινή, αιώνια και υπαρκτή από πριν, όπως πχ ο Θεός. Παρόλα αυτά συνήθως ακόμα και αυτοί που το υποστηρίζουν αυτό αποδέχονται ότι είναι ψευδές και αυταπάτη στο βάθος (το μεταφυσικό σύστημα). Απλώς υποστηρίζουν το ρητό που λέει ότι ακόμα και αν δεν υπήρχε Θεός θα έπρεπε να τον ανακαλύψουμε.

Ακόμη κάποιοι θεωρούν το νόμο και τις αρχές που θέτει η κοινωνία από μόνη της στον εαυτό της χωρίς κάποια μεταφυσική εγγύηση και έξωθεν πηγή και αυθεντία (πχ Θεός) δημιουργώντας ένα αξιακό σύστημα που καταλήγει στην αυταξια που είναι η ίδια η κοινωνία , ως γεγονός φιλοσοφικά διαβλητό, μη αποδείξιμο και τελικά ανίσχυρο και σαθρό σε ένα βαθύτερο επίπεδο.
Πάντως σε μακροκοινωνικό επίπεδο αποδεδειγμένα από την ιστορία, αυτός ο τρόπος ηθικής και ύπαρξης, χωρίς μεταφυσικά θέσφατα και ιερά, δεν είναι ανεφάρμοστος ή επικίνδυνος αφού η κοινωνία μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της και χωρις θρησκεία. Ενώ ακόμα αυτός ο τρόπος ύπαρξης δίνει το τεράστιο υπαρξιακό πλεονέκτημα της ελευθερίας και αυτονομίας καθώς η κοινωνία αναγνωρίζει ότι είναι αυτή η ίδια που δίνει τους νόμους στον εαυτό της (κοινωνική αυτονομία).

Εγώ δεν είμαι ντε καλά εναντίον της θρησκείας ούτε τη θεωρώ απαραίτητα ασύμβατη με την ελευθερία της κοινωνίας αλλά βλέπω ότι η θέση υπέρ μιας κοινωνίας όπου θα τίθεται μια a priori μεταφυσική αρχή είναι περισσότερο θεμιτή για λόγους όχι κοινωνικής λειτουργικότητας και συνύπαρξης αλλά για κάποια οντολογική ασφάλεια για τα μέλη της ώστε να αποφύγουν την (πραγματική) φρίκη μιας ύπαρξης όπου το νόημα της και ο σκοπός της δεν θα είναι στο βάθος αληθινά και εξασφαλισμένα από κάποια ιερή αιώνια αρχή αλλά εν γνώσει των ανθρώπων δημιουργημένα από την ίδια την κοινωνία.

Νομίζω όμως ότι είναι προτιμότερη η πραγματική ελευθερία και η γνώση της βαθύτερης αλήθειας για το ανθρώπινο είναι χωρίς τις «σωτήριες» μεταφυσικές αυταπάτες και ας έχει για κόστος την αναγκαστική ενατένιση της φρίκης του «κενού» στη ρίζα της ύπαρξης. Για μένα φιλοσοφικά και πολιτικά είναι προτιμότερο.

Ένα κενό που ούτως ή άλλως πάντα εναλλάσσεται με το κάτι σε ένα σύμπαν που μπορεί να μην έχει το νόημα που θα θέλαμε να έχει ή ακόμα να μην έχει καν οποιοδήποτε νόημα ή τέλος πάντων κάποιο νόημα που θα ήταν προσπελάσιμο και αντιληπτό από τον ανθρώπινο νου. Τελικά ίσως η ίδια η ύπαρξη του σύμπαντος, οι νόμοι του και τα μυστήρια του να είναι το τελικό νόημα του κόσμου.

Εξάλλου έχω μεγάλη εμπιστοσύνη στην ανθρώπινη δημιουργικότητα όπου το τεράστιο δυναμικό της μπορεί να καλύψει την ανυπαρξία ενός τελικού πραγματικού νοήματος και αυτό νομίζω ότι γίνεται σε μεγάλο βαθμό στη σύγχρονη εποχή, έστω αν και πολλά από αυτά που παράγονται ως νόημα και σημασίες είναι βλακώδη ή αντιαισθητικά.

Θέλω ακόμη να πω ότι το θέμα μου δεν είναι η ύπαρξη ή μη του Θεού αλλά η αναγνώριση του ή όχι, ως αρχή για την ηθική και τη κοινωνία. Και δεν χρειάζεται να είσαι άθεος για να αμφισβητήσεις την ύπαρξη του Θεού ως αρχή για τη κοινωνία. Μπορείς άνετα, κάτι που είναι και η δική μου θέση, να θεωρήσεις την ύπαρξη του και κυρίως την ουσία του ως απορία, ερώτημα και αναζήτηση και όχι ως καθορισμένη στεγανή βεβαιότητα. Αυτή η ερώτηση νομίζω οδηγεί στο ίδιο συμπέρασμα: ότι είναι αδύνατον να θέσεις (ένα τέτοιο) Θεό ως καθολική αρχή της κοινωνίας και της ηθικής.

Advertisements

Read Full Post »

Πριν 1 μήνα έκανα ένα ταξίδι. Είχα να μπω τόσο καιρό σε αεροπλάνο και ίσως αυτό ή ίσως το ότι ήμουν  τόσες χιλιάδες πόδια ψηλά πάνω από τη γη ή το βαθύ γαλάζιο του ουρανού με έκανε να σκεφτώ κάτι για τη πίστη για την αγάπη. 

Η πίστη στον Θεό σαν διανοητική εκδήλωση και σαν μέρος μιας κοσμοθεωρίας δεν είναι το σημαντικό. Μπορεί να είσαι άπιστος, να πιστεύεις στους εξωγήινους ή να λες ότι πιστεύεις στο Θεό και η διαφορά να είναι αμελητέα για το σε ποια ψυχική κατάσταση είσαι. Υπάρχουν «πιστοί» που δεν πιστεύουν και «άπιστοι» που πιστεύουν με ένα άλλο τρόπο ίσως μη αντιληπτό και στους ίδιους. Ακόμα πιο πολύ η πίστη είναι δεμένη με την αμφιβολία, νομίζω ότι η αμφιβολία είναι βασικό μέρος ή στάδιο της πίστης και αναρωτιέμαι αν ξεπερνιέται ποτέ. Εδώ ένας πραγματικός πιστός που θεωρεί τη πίστη του βαθιά θα με βοηθούσε, και δεν υπάρχει καμία ειρωνική αιχμή σε αυτό.

Η πίστη κατάλαβα ότι σαν απόλυτη διανοητική αντίληψη και εκφρασμένος λόγος σκοτώνει την αμφιβολία και την αντίρρηση, έστω και την πιο κουτή  και λανθασμένη. Η αμφιβολία και η αντίρρηση είναι νομίζω μια από τις ρίζες της ανθρώπινης ελευθερίας. Άνθρωπος είναι αυτός που κοιτάει ψηλά και συνομιλεί με το Θεό, άρα και του αντιμιλάει. Χωρίς αντίλογο δεν θα υπήρχε δια-λόγος και άρα πραγματική επικοινωνία, διακριτά πρόσωπα και τελικά ούτε ανθρώπινη ουσία.

 Εδώ πραγματικά δεν έχει σημασία που ο Θεός είναι ήδη πλήρες τέλειο Ον και με απόλυτη γνώση- μάλλον είναι η ίδια η απόλυτη γνώση θα έλεγα εγώ. Σημασία έχει το δικαίωμα του ανθρώπου στο διαλέγειν, στη σκέψη και στο σφάλμα -ή στο σωστό-  καθώς  ο άνθρωπος μπορεί μόνο να έχει μια πορεία προς την αλήθεια χωρίς ποτέ νομίζω να μπορεί πραγματικά να την αγκαλιάσει οριστικά και αμετάκλητα, και αυτό αναγκαστικά σημαίνει σε ένα οντολογικό επίπεδο ότι πρέπει να γίνει και μέσα από το σφάλμα. 

Ο δρόμος προς την αλήθεια είναι ο δρόμος της ελευθερίας η τυφλή υποταγή σε ένα εξ’ ορισμού ανώτερο Ον δεν θα οδηγούσε ποτέ στην αλήθεια. Σε αντιπαράθεση πιστεύω ότι πιο σημαντικό είναι η αγάπη προς τον Θεό άρα και  η αγάπη προς τους άλλους καθώς η αγάπη νομίζω σε ένα τελικό επίπεδο συμπεριλαμβάνει αναγκαστικά και τη πίστη.

 Πως γίνεται να αγαπάς βαθιά και αληθινά χωρίς να πιστεύεις το ίδιο βαθιά και αληθινά;

Read Full Post »

Αρέσει σε %d bloggers: